Uitspraak Spaans Hooggerechtshof: Einde Cannabis Social Clubs?

Vorige week deed het Spaanse Hooggerechtshof  een opmerkelijk harde uitspraak over een Cannabis Social Club (CSC) in Bilbao. In een ontstellend zwaar  oordeel werden de directeur, een administratief medewerker en twee leden van de Association ‘Pannagh’ in Bilbao veroordeeld tot zeer hoge straffen. Plots ligt er een bom onder het hele stelsel van CSC’s waar Spanje de laatste jaren zoveel furore had gemaakt. Wat ging er mis?

Drugshandel

De leden werd verweten hun werkelijke motieven achter te houden en zich bezig te houden met drugshandel op een schaal die niets te maken heeft met het op kleine schaal voorzien van consumenten (‘verslaafden’) van gebruikershoeveelheden cannabis.

Het snoeiharde oordeel volgde in een hoger beroep dat door de officier van justitie was aangespannen nadat de rechtbank van Biscaye de  verdachten vrij sprak van drugshandel. Het Hooggerechtshof wist wel raad met de medewerkers van de CSC en veroordeelde de directeur van Pannagh, Martin Barriuso, en zijn secretaris tot gevangenisstraffen van maar liefst één jaar en acht maanden plus een boete van € 250.000. De andere twee medewerkers werden veroordeeld tot straffen van zes maanden.

Geen toeval

Het zal geen toeval zijn dat Martin Barriuso één van de grootste pleitbezorgers in Spanje is van CSC’s. De rechters probeerden hem de mond te snoeren met deze uitspraak. Dat zal niet lukken.

De boete van € 250.000,00 is opgelegd in weerwil met de vaststelling door het Hooggerechtshof dat Pannagh Cannabis Club een non profit instelling is. Dit is één van de vele voorbeelden van contradicties en fouten in de uitspraak.

Politiek oordeel

Het oordeel is volgens ingewijden in Spanje zuiver politiek ingegeven en heeft niets van doen met helder juridisch redeneren. De uitspraak staat bol van contradicties en aannames die tijdens het hoger beroep onbesproken zijn gebleven en in de uitspraak plotseling prominent werden vermeld. Het is niet overdreven om te stellen dat de uitspraak een directe bedreiging kan vormen voor alle Cannabis Social Clubs in heel Spanje.

De uitspraak volgt op een eerdere uitspraak van 25 september 2015 waarin werd bepaald dat het op grote schaal structureel distribueren van cannabis in een club met 300 leden niet is toegestaan, zelfs niet als belasting wordt betaald en de club een juridische status heeft verworven.

Deze juridische status is het gevolg van uitspraken van lagere rechters die van mening waren dat CSC’s juridisch bestaansrecht hebben omdat zij passen in het principe van gedeelde consumptie van cannabisgebruikers in besloten clubverband.

Dat CSC’s non profit organisaties zijn en geen geldelijk gewin beogen werd met een pennenstreep weggeredeneerd en vond het Hooggerechtshof onbelangrijk.

Met deze uitspraak rekent het Hooggerechtshof in ferme taal af met het grijze maatschappelijk en juridische gebied waarbinnen CSC’s hun bestaansrecht hebben verworven. Alle progressie die de afgelopen jaren heeft geleid tot het maatschappelijk aanvaarde besef dat consumenten in een veilige omgeving cannabis moeten kunnen kopen is in één klap weggevaagd.

Veranderingen voor de Spaanse cannabiscultuur?

Welke consequenties heeft deze uitspraak voor de Spaanse cannabismarkt?

Het is de vraag hoe lokale autoriteiten op de uitspraak zullen reageren. Als zij net zo reageren als Nederlandse burgemeesters op de wietpas deden dan zal er in de praktijk weinig veranderen. De uitspraak kan per slot nooit leiden tot het stoppen van de Spaanse cannabisbeweging.

Het is tevens de vraag hoe deze uitspraak wordt ontvangen door politici die zitting zullen nemen in de toekomstige regering. Geen enkele partij heeft een absolute meerderheid en Spanje wacht een moeizame coalitievorming. Dat blijft dus koffiedik kijken.

De uitspraak doet het juridische kader waarbinnen CSC fungeren wankelen. De Baskische federatie van cannabis consumenten reageert met het volgende commentaar: ‘De huidige situatie laat zien dat in Spanje uitspraken van de hoogste rechter noch in overeenstemming zijn met maatschappelijke veranderingen, noch met uitspraken van lokale rechtbanken.’

Intussen kunnen de betrokkenen van Pannagh wel wat steun gebruiken. Twitter daarom en druk jouw solidariteit uit #YoSoyPannagh. Doen!

Amsterdam, 8 januari 2016